فیبروم رحم چیست؟ علت و روش های درمان

فیبروم رحم یکی از شایع‌ترین تومورهای غیرسرطانی (خوش‌خیم) در زنان است که می‌تواند تأثیرات مختلفی بر سلامت عمومی و کیفیت زندگی داشته باشد. این توده‌ها از عضله و بافت همبند رحم تشکیل شده و ممکن است در اندازه‌ها و تعداد مختلفی ظاهر شوند. در این مقاله از دپارتمان زنان و مادران کلینیک سلامتی به بررسی جامع فیبروم رحم، از جمله علل ایجاد، علائم، تأثیرات بر بدن، نحوه تشخیص، ارتباط با بارداری، رژیم غذایی و سبک زندگی، درمان‌های پزشکی و جراحی، و زمان مراجعه به پزشک پرداخته می‌شود.

فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم، که به لِیومیوما یا مایوم نیز معروف است، توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند. این توده‌ها می‌توانند در اندازه‌های مختلفی از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر باشند و در برخی موارد به اندازه‌های بسیار بزرگ‌تر نیز برسند. فیبروم‌ها می‌توانند به صورت منفرد یا متعدد باشند و در بخش‌های مختلف رحم رشد کنند، از جمله داخل دیواره رحم (اینترامورال)، در سطح بیرونی رحم (ساب‌سروزال)، یا در داخل حفره رحم (ساب‌موکوزال).

چه عواملی باعث ایجاد فیبروم رحم می‌شوند؟

علت دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما عوامل متعددی می‌توانند در ایجاد این توده‌ها نقش داشته باشند:

1. ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی فیبروم می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
2. هورمون‌ها: استروژن و پروژسترون، که دو هورمون جنسی زنانه هستند، ممکن است نقش مهمی در رشد فیبروم‌ها داشته باشند.
3. سن: فیبروم‌ها بیشتر در زنان در سنین باروری (بین ۳۰ تا ۵۰ سال) مشاهده می‌شوند.
4. نژاد: زنان آفریقایی-آمریکایی بیشتر از سایر نژادها در معرض خطر ابتلا به فیبروم هستند.
5. چاقی: شاخص توده بدنی بالا می‌تواند خطر ابتلا به فیبروم را افزایش دهد.
6. عوامل محیطی: رژیم غذایی و سبک زندگی نیز ممکن است در ایجاد فیبروم‌ها نقش داشته باشند.

علائم شایع

بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم رحم هیچ علائمی ندارند و فیبروم‌ها به صورت تصادفی در طول معاینات پزشکی یا سونوگرافی‌های معمولی کشف می‌شوند. اما در برخی موارد، فیبروم‌ها می‌توانند علائم زیر را ایجاد کنند:

1. خونریزی شدید و نامنظم: خونریزی قاعدگی سنگین یا طولانی مدت.
2. درد لگن: درد یا فشار در ناحیه لگن یا پایین شکم.
3. پریودهای دردناک: درد شدید در دوران قاعدگی.
4. تورم و اتساع شکم: بزرگ شدن شکم یا احساس فشار.
5. مشکلات ادراری: ادرار مکرر یا دشواری در ادرار کردن.
6. یبوست: مشکلات دفع مدفوع.
7. درد در حین مقاربت: درد هنگام رابطه جنسی.

چگونه فیبروم رحم بر بدن شما تأثیر می‌گذارد؟

فیبروم‌های رحم می‌توانند تأثیرات مختلفی بر بدن داشته باشند، بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری آن‌ها. برخی از تأثیرات عبارتند از:

1. خونریزی شدید: فیبروم‌ها می‌توانند باعث خونریزی شدید و طولانی مدت شوند که ممکن است منجر به کم‌خونی شود.
2. درد و ناراحتی: درد لگن، پریودهای دردناک و درد در حین مقاربت می‌توانند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند.
3. مشکلات باروری: فیبروم‌ها می‌توانند به مشکلات باروری منجر شوند یا در دوران بارداری مشکلاتی ایجاد کنند.
4. فشار بر ارگان‌های مجاور: فیبروم‌های بزرگ می‌توانند بر مثانه و روده فشار آورده و مشکلات ادراری و گوارشی ایجاد کنند.

چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص فیبروم رحم معمولاً از طریق معاینه فیزیکی و تست‌های تصویربرداری انجام می‌شود. روش‌های تشخیصی عبارتند از:

1. معاینه لگنی: پزشک ممکن است از طریق معاینه فیزیکی لگن، اندازه و شکل رحم را بررسی کند.
2. سونوگرافی: سونوگرافی ترانس‌واژینال یا شکمی برای مشاهده فیبروم‌ها و تعیین اندازه و محل آن‌ها استفاده می‌شود.
3. MRI: تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) برای بررسی دقیق‌تر فیبروم‌ها و ارزیابی تعداد و اندازه آن‌ها مفید است.
4. هیستروسکوپی: از طریق یک دستگاه نازک و بلند که از طریق واژن وارد رحم می‌شود، پزشک می‌تواند داخل رحم را مشاهده کرده و فیبروم‌ها را بررسی کند.
5. لاپاراسکوپی: در این روش جراحی کم‌تهاجمی، یک دوربین کوچک از طریق یک برش کوچک در شکم وارد می‌شود تا پزشک بتواند فیبروم‌ها را مشاهده کند.

بارداری و فیبروم رحم

فیبروم‌های رحم می‌توانند تأثیرات مختلفی بر بارداری داشته باشند، از جمله:

1. مشکلات در بارداری: فیبروم‌ها ممکن است باعث مشکلات باروری شوند و احتمال بارداری را کاهش دهند.
2. خطر سقط جنین: فیبروم‌ها می‌توانند خطر سقط جنین را افزایش دهند.
3. زایمان زودرس: فیبروم‌ها ممکن است باعث زایمان زودرس شوند.
4. مشکلات در زایمان: فیبروم‌های بزرگ می‌توانند باعث مشکلات در زایمان طبیعی شوند و نیاز به سزارین را افزایش دهند.
5. درد و ناراحتی در دوران بارداری: فیبروم‌ها ممکن است باعث درد و ناراحتی در دوران بارداری شوند.

رژیم غذایی و سبک زندگی برای درمان فیبروم رحم

تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی می‌تواند به مدیریت و کاهش علائم فیبروم‌های رحم کمک کند. برخی از توصیه‌ها عبارتند از:

1. مصرف مواد غذایی غنی از فیبر: مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات می‌تواند به کاهش التهاب و بهبود سلامت عمومی کمک کند.
2. کاهش مصرف چربی‌های اشباع‌شده: اجتناب از مصرف چربی‌های اشباع‌شده و ترانس می‌تواند به کاهش سطح استروژن و کاهش رشد فیبروم‌ها کمک کند.
3. کاهش مصرف قند و کربوهیدرات‌های ساده: کاهش مصرف قندهای ساده و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده می‌تواند به کاهش التهاب کمک کند.
4. مصرف مواد غذایی ضدالتهابی: مصرف مواد غذایی مانند ماهی‌های چرب، آووکادو، زیتون و آجیل‌ها که دارای خواص ضدالتهابی هستند، می‌تواند مفید باشد.
5. ورزش منظم: ورزش منظم می‌تواند به کاهش وزن، بهبود سلامت عمومی و کاهش علائم فیبروم‌ها کمک کند.
6. مدیریت استرس: تکنیک‌های مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق می‌توانند به کاهش علائم فیبروم‌ها کمک کنند.

درمان‌های پزشکی فیبروم رحم

درمان‌های پزشکی برای فیبروم رحم بسته به شدت علائم و اندازه فیبروم‌ها متفاوت است. برخی از درمان‌های پزشکی عبارتند از:

1. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs): این داروها می‌توانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.
2. داروهای هورمونی: داروهای هورمونی مانند آگونیست‌های GnRH می‌توانند به کاهش اندازه فیبروم‌ها و کاهش علائم کمک کنند.
3. قرص‌های ضدبارداری: قرص‌های ضدبارداری می‌توانند به تنظیم قاعدگی و کاهش خونریزی کمک کنند.
4. آنتی‌پروژستین‌ها: داروهایی مانند میفپریستون می‌توانند به کاهش اندازه فیبروم‌ها کمک کنند.
5. آروماتاز مهارکننده‌ها: این داروها می‌توانند به کاهش سطح استروژن و کاهش رشد فیبروم‌ها کمک کنند.

جراحی فیبروم رحم

در مواردی که درمان‌های پزشکی مؤثر نباشند یا فیبروم‌ها باعث علائم شدید شوند، جراحی ممکن است ضروری باشد. انواع جراحی‌های فیبروم رحم عبارتند از:

1. میومکتومی: در این روش جراحی، فیبروم‌ها برداشته می‌شوند و رحم حفظ می‌شود. این روش برای زنانی که قصد بارداری دارند مناسب است.
2. هیسترکتومی: در این روش جراحی، رحم به طور کامل برداشته می‌شود. این روش برای زنانی که فیبروم‌های بزرگ یا متعدد دارند و قصد بارداری ندارند مناسب است.
3. آبلایشن اندومتریال: در این روش، لایه داخلی رحم (اندومتریوم) تخریب می‌شود. این روش می‌تواند به کاهش خونریزی کمک کند، اما برای زنانی که قصد بارداری دارند مناسب نیست.
4. امبولیزاسیون فیبروم رحم: در این روش کم‌تهاجمی، خون‌رسانی به فیبروم‌ها قطع می‌شود تا آن‌ها کوچک شوند. این روش می‌تواند به کاهش علائم کمک کند و رحم را حفظ کند.
5. میولیز: در این روش، فیبروم‌ها با استفاده از لیزر یا جریان الکتریکی تخریب می‌شوند. این روش معمولاً برای فیبروم‌های کوچک و متوسط مناسب است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

اگر علائمی مانند خونریزی شدید و غیرعادی، درد لگن یا پریودهای دردناک دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورتی که فیبروم‌ها باعث مشکلات باروری شوند یا در دوران بارداری مشکلاتی ایجاد کنند، مراجعه به پزشک ضروری است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از عوارض جدی کمک کند.

نتیجه‌گیری

فیبروم رحم یکی از شایع‌ترین تومورهای غیرسرطانی در زنان است که می‌تواند تأثیرات مختلفی بر سلامت عمومی و کیفیت زندگی داشته باشد. آگاهی از علائم، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش عوارض کمک کند. تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی، درمان‌های پزشکی و در موارد شدیدتر، جراحی می‌توانند به مدیریت و درمان فیبروم‌ها کمک کنند. همچنین، مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم غیرعادی و مشورت با او برای انتخاب بهترین روش درمانی بسیار مهم است.

سوالات متداول

۱. فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند و می‌توانند در اندازه‌ها و تعداد مختلفی ظاهر شوند.

۲. چه عواملی باعث ایجاد فیبروم رحم می‌شوند؟
عوامل ژنتیک، هورمون‌ها، سن، نژاد، چاقی و عوامل محیطی می‌توانند در ایجاد فیبروم‌ها نقش داشته باشند.

۳. علائم شایع فیبروم رحم چیست؟
علائم شامل خونریزی شدید و نامنظم، درد لگن، پریودهای دردناک، تورم شکم، مشکلات ادراری، یبوست و درد در حین مقاربت است.

۴. چگونه فیبروم رحم تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص از طریق معاینه لگنی، سونوگرافی، MRI، هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی انجام می‌شود.

۵. فیبروم رحم چگونه بر بارداری تأثیر می‌گذارد؟
فیبروم‌ها می‌توانند باعث مشکلات باروری، خطر سقط جنین، زایمان زودرس و مشکلات در زایمان طبیعی شوند.

۶. چه تغییراتی در رژیم غذایی و سبک زندگی می‌تواند به درمان فیبروم رحم کمک کند؟
مصرف مواد غذایی غنی از فیبر، کاهش مصرف چربی‌های اشباع‌شده، کاهش مصرف قند و کربوهیدرات‌های ساده، مصرف مواد غذایی ضدالتهابی، ورزش منظم و مدیریت استرس می‌تواند مفید باشد.