هفته ۴۱ بارداری: علائم و مراقبت های لازم

در این مقاله از دپارتمان زنان و مادران کلینیک سلامتی به نکات و علايم مربوط به هفته ۴۱ بارداری می پردازیم.

نکات کلیدی در هفته ۴۱ بارداری

• انگار بچه قصد بیرون آمدن ندارد و شما حس یک بمب ساعتی را دارید. نترسید. خیلی از خانم‌ها، مخصوصاً کسانی که شکم اولشان است، دیرتر از موعد زایمان می کنند.
• پزشک به دقت شما را تحت نظر دارد و به کمک سونوگرافی و تست بدون استرس، وضعیت بچه را کنترل می کند.
• اگر می خواهید پروسۀ زایمان جلو بیفتد، از پیاده روی غافل نشوید. در ضمن، می توانید با متخصص یا ماما درمورد پاره کردن کیسه آب مشورت کنید. این روش کمی آزاردهنده است چون پزشک با انگشت پرده جنینی را از مایع آمنیوتیک جدا می کند تا هورمون های زایمان ترشح شود.

شرط می بندم فکرش را هم نمی کردید که بارداری تا هفتۀ ۴۱ ادامه پیدا کند. ولی چه می شود کرد؟ چون بچه بیشتر داخل شکم مانده، موقع زایمان وزن بیشتری دارد. به حرکت بچه داخل شکم دقت کنید و هر روز تعداد لگدها را بشمرید. اگر احساس می کنید فعالیت بچه کم شده، فوراً با متخصص تماس بگیرید.

همزمان که منتظر ورود بچه به دنیای واقعی هستید، رشد بچه داخل شکم ادامه دارد و مو و ناخن ها بلندتر می شود. پس تعجبی ندارد که بعضی از نوزادها پرمو هستند و ناخن های درازی دارند!

اندازۀ جنین در هفته ۴۱ بارداری

در هفتۀ ۴۱، جنین هم اندازۀ هندوانه است. ۵۲ سانتی متر قد و تقریباً ۳.۶ کیلوگرم وزن دارد.

۴۱ هفته یعنی چند ماه؟

در هفتۀ ۴۱، ده ماه از بارداری گذشته است!

سونوگرافی در هفته ۴۱ بارداری

پزشک برای اطمینان از سلامت جنین، سونوگرافی و تست بدون استرس انجام می دهد و در صورت نیاز، تصمیم می گیرد پروسۀ زایمان را جلو بیندازد.

علائم بارداری در هفته ۴۱ یارداری

در هفتۀ ۴۱، علائم سه ماه سوم ادامه دارد. از جمله:

درد لگن

سر بچه پایین و پایین تر می آید. پس به مثانه و دهانۀ رحم فشار وارد می کند و باعث درد و کوفتگی می شود.

بواسیر

فشار روی لگن باعث التهاب رگ‌های مقعد می شود که بواسیر را به دنبال دارد. این وضعیت بسیار آزاردهنده است و هنگام زایمان طبیعی بدتر می شود اما ورم و التهاب به مرور از بین می رود.

بی خوابی

اعصاب و هورمون ها خواب شبانه را به مادر حرام می کنند! بعد از به دنیا آمدن بچه، خوابیدن سخت تر می شود. پس بی خوابی های قبل زایمان، تمرین خوبی برای شب زنده داری است. از طرفی، بهتر است تا می توانید استراحت کنید و برای زایمان آماده شوید.

تکرر ادرار

در این مرحله، بچه تقریباً روی مثانه نشسته. پس مدام دستشویی دارید!

انقباض

در این مرحله، شدت و بسامد درد و انقباض شکم بیشتر و بیشتر می شود.

علائم زایمان در هفته ۴۱ بارداری

احتمالاً تا الآن علائم زایمان را از بر شدید! ولی محض احتیاط، دوباره درمورد نشانه ها توضیح می دهیم. در شرایط زیر با پزشک تماس بگیرید: ترشح آبکی که می تواند نشانۀ پاره شدن کیسه آب باشد و انقباضات شدید و پشت هم. در صورت مشاهدۀ علائم غیر عادی، مثل خونریزی یا دل درد، فوراً به پزشک اطلاع دهید.

اگر در هفتۀ ۴۱، هیچ علامتی از زایمان به سراغتان نیامده، صبور باشید! شاید همین فردا دردتان گرفت چون درد زایمان ساعت و زمان نمی شناسد و کاملاً غیر قابل پیشبینی است!

آیا طبیعی است که بارداری تا ۴۱ هفته طول بکشد؟

کاملاً طبیعی است! توجه داشته باشید تاریخ زایمان دقیق نیست و یک تاریخ تقریبی است که به چند عامل بستگی دارد. پس طبیعتاً زایمان یکی دو هفته دیرتر یا زودتر از زمان مشخص شده اتفاق می افتد. تازه بعد از هفتۀ ۴۲، اصطلاحاً ترم بارداری به تأخیر می افتد. پس استرس نداشته باشید. شرایط شما و بچه تحت کنترل است!

چه عواملی باعث تأخیر در زایمان می شود؟

علت دقیق این مسئله مشخص نیست و گاهی به سابقۀ خانوادگی برمی گردد. پس اگر مادر، خواهر یا سایر بستگان بعد از هفتۀ ۴۰ زایمان کرده باشند، ممکن است این وضعیت برای شما هم اتفاق بیفتد. اگر قبلاً سابقۀ زایمان در هفتۀ ۴۱ را داشتید، پس احتمالاً این بار هم همین مسئله تکرار می شود. از طرفی، شاید تاریخ زایمان را اشتباه محاسبه کرده باشید. در این حالت، بچه اصلاً دیر نکرده و خیلی هم سر وقت است!

به تأخیر افتادن زایمان تا چه حد نرمال است؟

احتمال سالم بودن بچه در هفتۀ ۴۱ بالاست. متخصص زنان و زایمان به دقت شرایط مادر و بچه را تحت نظر دارد و بعد از هفتۀ ۴۰، یک یا دو بار در هفته شما را معاینه می کند. در هفتۀ ۴۲، ریسک زایمان بالا می رود اما فعلاً نگران نباشید. به احتمال زیاد خیلی زود فرزند دلبندتان را در آغوش می کشید!

القای درد زایمان در هفتۀ ۴۱ بارداری

در هفتۀ ۴۱ بارداری صبرتان لبریز شده؟ حق دارید. تحمل بارداری بعد از هفتۀ ۴۰ اصلاً چیز جالبی نیست. حسابی گرد و قلمبه شده اید، از نظر ذهنی برای زایمان و آمدن بچه آماده اید و هر کس شما را می بیند، می گوید: «تو هنوز نزاییدی؟» پس (بعد از مشورت با پزشک) با خیال راحت تمام روش های بی خطر برای القای درد زایمان به روش طبیعی را امتحان کنید. اگر سوزش معده ندارید، غذای تند و فلفلی بخورید، پیاده روی کنید، (اگر حالش را دارید) با همسرتان رابطه جنسی برقرار کنید یا حتی طب سوزنی را امتحان کنید!

اگر موعد زایمان بیش از حد به تأخیر بیفتد، خطر بروز مشکل بالا می رود. پس متخصص درمورد روش های بالینی برای القای درد زایمان در هفتۀ ۴۱ با شما صحبت می کند. درمورد روش های مورد نظر و خطرات بارداری در هفتۀ ۴۱ از پزشک سوال بپرسید. این روش چند مزیت دارد (برای مثال، لازم نیست وقتی دردتان گرفت، مثل اردک داخل بیمارستان بدوید!) ولی بعضی از زنان می گویند القای درد زایمان به روش بالینی شدیدتر و دردناک تر است. دستۀ دیگر، ترجیح می دهند در خانه منتظر شروع درد زایمان بمانند تا در اتاق زایمان.

در هفتۀ ۴۱، القای درد زایمان به چند روش انجام می شود:

 پارگی کیسه آب

در واقع، پاره شدن کیسه آب یک روش طبیعی برای القای درد زایمان است اما باید توسط پزشک انجام شود. خوشبختانه، پزشک می تواند در مطب این کار را انجام دهد و لازم نیست به بیمارستان بروید. بعد از اعلام رضایت برای انجام این روش نسبتاً دردناک، پزشک با انگشت پردۀ جنینی را جدا می کند تا هورمون های زایمان ترشح شود. گاهی این روش موثر نیست اما اگر با موفقیت انجام شود، ظرف چند ساعت درد زایمان شروع می شود.

پارگی کیسه آب به روش مصنوعی (AROM)

پزشک با استفاده از یک قلاب پلاستیکی نازک کیسه آب شما را پاره می کند. اگر درد و انقباض بدون پاره شدن کیسه آب شروع شود، پزشک از این روش استفاده می کند.

دارو

در هفتۀ ۴۱، از دو نوع دارو برای القای درد زایمان استفاده می شود. یکی، شیاف پروستاگلاندین که به مدت یک شبانه روز مثل تامپون وارد واژن می کنید تا دهانۀ رحم باز شود و دومی، سرم اکسی توسین برای شروع انقباضات.

«اگر زمان زایمان را جلو نیندازیم و به طبیعت اجازه دهیم کار خودش را بکند، بیشتر از نصف بارداری ها از ۴۰ هفته رد می شود. با این حال، شما تنها کسی نیستید که از به تأخیر افتادن زمان زایمان نگران و ناراحتید. گاهی لازم است با استفاده از دارو، روش مکانیکی (استفاده از بالون برای فشار آوردن به دهانۀ رحم) یا پاره کردن کیسه آب بدن را وادار کنیم تا وارد پروسۀ زایمان شود. در هفتۀ ۴۱، متخصص وضعیت مادر و بچه را تحت نظر دارد و برای القای درد زایمان برنامه ریزی می کند. به امید خدا کار به آنجا نمی کشد و به زودی درد زایمان خود به خود شروع می شود!»

جولی لامپا، ماماپرستار در کلینیک مایو، روچستر، مینه سوتا و یکی از نویسندگان کتاب نکات و ترفندهای کلینیک مایو برای بارداری، زایمان و غیره.

چند نکته برای هفته ۴۱ بارداری

الحق که روزهای سختی است. با رعایت نکات زیر، سرتان گرم می شود و زمان کمی زودتر می گذرد.

تسکین درد بواسیر

درست زمانی که فکر می کنید علائم بارداری در هفتۀ ۴۱ از این بدتر نمی شود، بواسیر از راه می رسد. نشستن داخل وان و شستن باسن با آب ولرم (بدون صابون) به تسکین درد کمک می کند. بعد از حمام، باسن خود را با پد نارون کوهی خشک کنید.

پیاده روی

پیاده روی (هرچند کم و کوتاه) به تسکین درد و گرفتگی، کاهش ورم و بهبود یبوست و بواسیر (که همگی از علائم هفتۀ ۴۱ بارداری هستند) کمک می کند. (خدا را چه دیدی؟ شاید حتی به شروع درد زایمان هم کمک کند!)

صفحه نمایش، خاموش!

چرخیدن داخل اینستاگرام یا تماشای سریال قبل خواب جزو سرگرمی های وسوسه انگیز است اما اگر می خواهید خوابتان ببرد، باید این چیزها را خاموش کنید. صفحه نمایش گوشی و تلویزیون نور آبی دارد و ساعت بدن را به هم می ریزد. برای همین ساعت ۲ صبح از خواب بیدار می شوید. به جای این کارها، کتاب بخوانید!

به حرف دکتر گوش کن

حتماً طبق برنامه به پزشک مراجعه کنید و آزمایشات لازم را انجام دهید تا وضعیت شما و بچه تحت کنترل باشد. در صورت مشاهدۀ علائم غیر عادی، به ویژه کم شدن لگدهای بچه، فوراً با پزشک تماس بگیرید.

«پسرم دقیقاً دو هفته دیرتر به دنیا اومد! تا اواخر آگوست، ۹.۵ ماه از زمان بارداریم می گذشت و فقط می خواستم به هر روشی متوسل بشم تا بچه هر چه زودتر به دنیا بیاد. از این سر شهر تا اون سر شهر پیاده می رفتم، پورۀ آناناس می خوردم و غذای تند سفارش می دادم. دست آخر، روزی که برای القای درد نوبت داشتم، اولین انقباض روی تخت طب سوزنی به سراغم اومد. نمی دونم به خاطر سوزن توی انگشت کوچیکۀ پام بود یا نه ولی هر چی بود، بالاخره دردم شروع شد!»

کیت ت، مادر یک فرزند