هفته ۳۹ بارداری: علائم و مراقبت های لازم

در این مقاله از دپارتمان زنان و مادران کلینیک سلامتی به نکات و علايم مربوط به هفته ۳۹ بارداری می پردازیم.

نکات کلیدی در هفته ۳۹ بارداری

• اینجا خط پایان است. در هفتۀ ۳۹، رشد جنین کامل شده، پس به این مستأجر کوچولو خبر دهید که باید تخلیه کند. (کیف بیمارستان‌و بستی دیگه؟)
• در اصل، باید در هفتۀ ۴۰ زایمان کنید اما در شرایطی مثل دیابت بارداری، پره اکلامپسی و غیره، جان مادر و بچه در خطر است و متخصص زنان و زایمان توصیه می کند زایمان را جلو بیندازید.
• مهم ترین ویژگی در این مرحله، انقباض است. در طول روز، مخصوصاً بعد از فعالیت بدنی، شکم سفت می شود. هر وقت شدت و بسامد انقباضات بیشتر شد، باید به بیمارستان مراجعه کنید. در ادامه به چند علامت دیگر اشاره می کنیم.

احتمالاً دلتان می خواهد هر چه سریع تر زایمان کنید. هر چند به طور قطع نمی دانیم اما به نظر می رسد بی قراری و ناراحتی مادران باردار در هفتۀ ۳۹ (و بعد از آن!) به این خاطر است تا از نظر ذهنی برای زایمان آماده شوند. در هفتۀ ۳۹، حاضرید هر کاری از دستتان برمی آید انجام دهید تا دیگر باردار نباشید!

جنین در هفته ۳۹ بارداری

در هفتۀ ۳۹، جنین می تواند داخل شکم دست و پای خود را خم کند. مغز به سرعت در حال رشد است و بچه هر هفته باهوش تر می شود! رشد ناخن هم ادامه دارد.

اندازۀ جنین در هفته ۳۹ بارداری

در هفتۀ ۳۹، جنین هم اندازۀ کدو حلوایی است. ۵۰ سانتی متر قد و بین ۳.۴ تا ۳.۶ کیلوگرم وزن دارد. همینقدر بگوییم که داخل رحم، جا برای بچه تنگ می شود.

۳۹ هفته یعنی چند ماه؟

همانطور که می دانید، ۳۹ هفته معادل ۹ ماه است. هفتۀ بعد، ماه آخر بارداری تمام می شود و موعد زایمان می رسد (البته اگر همین هفته دردتان نگیرد). چقدر هیجان انگیز!

سونوگرافی در هفته ۳۹ بارداری

در این هفته، پزشک (مخصوصاً برای مادرانی که دوقلو باردار هستند) سونوگرافی و تست بدون استرس انجام می دهد و با دیدن نتایج تصمیم می گیرد وقت زایمان رسیده یا هنوز زود است.

در هفتۀ ۳۹، تنها کاری که باقی مانده این است که هر هفته به پزشک مراجعه کنید، منتظر بچه بمانید و سرتان را با کارهای کوچک گرم نگه دارید. اگر کارها انجام شد، چه بهتر. اگر نه، جای نگرانی نیست. درک می کنیم که آرام و قرار ندارید اما سعی کنید استراحت کنید!

علائم بارداری در هفته سی و نهم

علائم بارداری در هفتۀ ۳۹ بسیار شبیه به علائم چند هفته قبل است (و با نشانه های زایمان فرق دارد). اما در مجموع، اکثر علائم خبر می دهد که به زودی قرار است زایمان کنید. از جمله:

انقباضات برکستون هیکس

در هفتۀ ۳۹، هر کاری بکنید، گرفتگی و سفت شدن رحم با شماست. انقباضات تمرینی برکستون هیکس از جلوی بدن شروع می شود و با تغییر پوزیشن از بین می رود اما درد واقعی زایمان از بالای رحم شروع می شود و شدت و بسامد آن بالا می رود.

فشار لگن

سرِ بچه پایین می افتد و به پایین تنه فشار وارد می کند. در نتیجه، در ناحیۀ لگن احساس سنگینی و فشار می کنید.

حس برق گرفتگی و مورمور شدن پایین تنه

سر بچه پایین آمده و با هر تکانی که می خورد، به اعصاب حساس بدن فشار وارد می کند. برای همین، در ناحیۀ لگن و واژن احساس برق گرفتگی می کنید.

لانه گزینی

بعضی از مادران باردار می گویند درست قبل از زایمان، انرژی می گیرند و دلشان می خواهد خانه را تمیز و مرتب کنند. اما به خودتان فشار نیاورید و قبل زایمان خودتان را خسته نکنید.

موکوس پلاگ و خونریزی زایمانی

به ترشحات مخاطی در هفتۀ ۳۹ که گاهی به خون آغشته است، موکوس پلاگ می گویند (همانطور که می دانید، خونی که همراه با موکوس پلاگ خارج می شود، خونریزی زایمان نام دارد). خیلی ها می گویند این موارد نشان می دهد که به زودی قرار است زایمان کنید اما این حرف پشتوانۀ علمی ندارد و تعیین زمان دقیق کار سختی است.

در هفته ۳۹ بارداری چه احساساتی به سراغ مادر می آید؟

احتمالاً ملغمه‌ای از احساسات را درون خود تجربه می کنید! علائم بارداری در هفتۀ ۳۹ یکی دوتا نیست. یک لحظه با تمام توان این طرف و آن طرف می دوید و به کارهای خانه می رسید و یک دقیقه بعد دلتان می خواهد بالش بارداری را بغل بگیرید و چرت بزنید. حس انتظار و دستپاچگی شوخی بردار نیست و هر لحظه با خودتان تکرار می کنید که: ای وای! بچه داره می‌آد! تو می تونی، مامان جون! از طرفی، یک دست مریزاد به مادرانی که در هفتۀ ۳۹ دوقلو باردار هستند و برخلاف احتمال زایمان زودرس و با وجود تمام سختی ها، با چنگ و دندان بچه ها را داخل رحم نگه داشتند! احتمالاً بی شمار علائم بارداری سرتان ریخته که یکی از آن ها میل شدید به زایمان و ورود دوقلوها به دنیای واقعی است. نگران نباشید، چیزی به پایان بارداری نمانده است!

علائم زایمان در هفته ۳۹ بارداری

بدن با علائم زیر به زبان بی زبانی به شما می گوید قرار است بچه دار شوید. در این هفته، علائم زایمان بزرگ ترین دغدغۀ مادر است. آشنایی با این علامت ها خیلی مهم است اما نگران نباشید و مدام به این فکر نکنید که اگر علائم شروع شود و شما نفهمید چه اتفاقی می افتد. در اکثر موارد، علائم زایمان آنقدر شدید است و با بقیۀ علامت ها فرق دارد که بعید می دانم آن را نادیده بگیرید.

در صورت مشاهدۀ هر یک از علائم زیر، با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید:

پاره شدن کیسه آب

دیدید داخل فیلم ها کیسه آب چطور با فشار و یکهو پاره می شود؟ خب، ممکن است برای شما اینطور نباشد و قطره قطره بیرون بریزد. در هر صورت، ترشحات آبکی در هفتۀ ۳۹ می تواند نشانۀ پاره شدن کیسۀ آمنیوتیک باشد و احتمالاً ظرف چند ساعت آینده، درد زایمان شروع می شود.

انقباضات منظم

هر وقت انقباضات شدید و منظم بود، به کمک تایمر زمان بگیرید. انقباضات پشت سر هم که به فاصلۀ کم رخ می دهد، نشانۀ شروع درد زایمان است اما معلوم نیست این مرحله چقدر طول می کشد چون بدن هر مادر با دیگری فرق دارد (بله، قرار است به زودی مادر شوید!). پس با متخصص هماهنگ باشید و وقتی فاز فعال شروع شد، به بیمارستان مراجعه کنید.

بعضی از مادرها در هفتۀ ۳۹ هیچ علامتی از زایمان ندارند که اصلاً جای نگرانی نیست. به طور متوسط، مادرانی که زایمان اولشان است، از هفتۀ ۴۱ دردشان می گیرد اما کسانی که شکم دومشان است، نزدیک به هفتۀ ۴۰ برای زایمان آماده می شوند. بعضی از مادران باردار چند هفته یا چند روز قبل از زایمان، علائم مختلف مثل باز یا نازک شدن دهانۀ رحم، انقباضات منظم و غیره را تجربه می کنند اما دستۀ دیگر، ره چند روزه را ظرف چند ساعت طی می کنند؛ یعنی دهانۀ رحم که تا قبل از این یک سانت هم باز نشده بود، ظرف چند ساعت ۱۰ سانتی متر باز می شود.

آیا ممکن است بدون انقباض یا پاره شدن کیسه آب وقت زایمان برسد؟

انقباض لازمۀ آمادگی برای زایمان است. (در اینجا، منظورمان انقباض واقعی است، نه برکستون هیکس.) اما درمورد پاره شدن کیسه آب، قضیه فرق می کند چون بعضی از خانم ها به صورت طبیعی این اتفاق را تجربه نمی کنند. اگر با انقباضات شدید و پشت هم به بیمارستان مراجعه کنید و کیسه آب پاره نشده باشد، پزشک این کار را انجام می دهد. اگر کیسه آب بدون تجربۀ انقباض پاره شود، باید با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید چون خطر عفونت وجود دارد.

القای زایمان در هفته ۳۹ بارداری

در هفتۀ ۳۹، رشد بچه کامل شده و مادر برای زایمان صبر و قرار ندارد. شاید از خودتان بپرسید: آیا القای زایمان در خانه و به روش طبیعی ممکن است؟ استفاده از روغن کرچک و خوردن دمنوش به هیچ وجه امن نیست و خوردن غذاهای تند دردی از شما دوا نمی کند. اما معمولاً روش های زیر جواب می دهد و بی خطر است:

پیاده روی

بند کتونی را محکم ببندید و کلی پیاده روی کنید. هنوز از نظر علمی ثابت نشده که پیاده روی در هفتۀ ۳۹ به شروع درد زایمان کمک می کند اما برخی متخصصان می گویند جاذبه باعث می شود سر بچه به سمت دهانۀ رحم پایین بیاید و با فشاری که وارد می شود، دهانۀ رحم باز می شود.

طب سوزنی

این روش هم از نظر علمی ثابت نشده اما برخی شواهد نشان می دهد طب سوزنی به تنظیم گردش خون و باز شدن دهانۀ رحم کمک می کند.

رابطه جنسی

برخی معتقدند ارگاسم (از طریق خودارضایی یا سکس) باعث شروع انقباضات می شود. امتحانش ضرر ندارد!

پزشک در شرایطی مثل پره اکلامپسی، دیابت بارداری، بیماری قلبی، مشکل جفت و عفونت رحم به روش بالینی پروسۀ زایمان را جلو می اندازد. این روش برای مادرانی که دوقلو باردار هستند یا کیسه آب آن ها بدون شروع انقباضات پاره شده هم انجام می شود.

«فکر به این که مبادا کیسه آب در جایی مثل فروشگاه و مغازه پاره شود، وحشتناک است اما نترسید. اکثر زنان باردار در خانه، بیمارستان یا مرکز زایمان این اتفاق را تجربه می کنند. پس با اعتماد به نفس کامل به پیاده روی بروید و از فروشگاه خرید کنید. تازه بر فرض که کیسه آب در فروشگاه پاره شود و نیاز به تمیزکاری باشد، حداقلش این است که تا قیام قیامت یک داستان جالب از زایمانتان دارید که برای دیگران تعریف کنید!»

جولی لامپا، ماماپرستار در کلینیک مایو، روچستر، مینه سوتا و یکی از نویسندگان کتاب نکات و ترفندهای کلینیک مایو برای بارداری، زایمان و غیره.

چند نکته برای هفته ۳۹ بارداری 

زمان به سرعت می گذرد. مادر آمادۀ زایمان است و بچه به زودی آماده می شود! در این هفته، با رعایت نکات زیر خودتان را برای زایمان آماده کنید.

شیو کردن یا نکردن، مسئله این است

اول از همه، شیو کردن موی شرمگاهی در هفتۀ ۳۹ کار راحتی نیست! خبر خوب اینکه لازم نیست خودتان را به دردسر بیندازید. در واقع، اگر قرار است سزارین کنید، پزشک به شما توصیه می کند شیو نکنید.

آشپزی

مرتب کردن آشپزخانه یکی از مفیدترین کارها در زمان لانه گزینی است. کابینت آشپزخانه را از مواد ضروری پر کنید و داخل فریزر غذا بگذارید. مطمئن باشید وقتی بچه به دنیا آمد، خرید مواد غذایی و آشپزی آخرین کاری است که دلتان می خواهد انجام دهید.

شنا

در هفتۀ ۳۹، حسابی سنگین می شوید. شنا از جمله فعالیت های لذت بخشی است که شما را سبک می کند. البته اول با متخصص مشورت کنید تا مطمئن شوید دهانۀ رحم باز نشده است. با شناور شدن روی آب احساس سبکی می کنید. این کار به تسکین درد و کوفتگی کمک می کند.

صندلی بچه

نصب صندلی بچه داخل ماشین یکی از کارهایی است که حتماً باید قبل رفتن به بیمارستان انجام دهید. برای اطمینان از نصب مناسب و اصولی، از مرکز پلیس یا آتش نشانی بخواهید موقعیت صندلی را چک کند.

تا می توانید، بخوابید

شاید از این هفته دیگر نتوانید تا چند وقت کل شب راحت و آسوده بخوابید، پس از این روزها استفاده کنید! شب ها زود بخوابید و در طول روز چرت بزنید. باید برای روز موعود قوی و آماده باشید!

«سرِ بارداری اولم فهمیدم نباید به داستان زایمان بقیۀ مردم گوش بدم چون با شنیدن اون همه مشکل، استرس می گرفتم. مثلاً اینکه اپیدورال تأثیر نداشت، سر بچه نچرخید یا بچه مدفوع خودشو خورد! طبیعتاً زایمان با کلی اما و اگر همراهه. تجربۀ هر کس متفاوته، پس نباید به خاطر تجربۀ یکی دیگه استرس بگیریم. به چیزهای خوب و مثبت فکر کنین و نترسین.»

لورن ب، مادر سه فرزند