بیماری آبله مرغان: علائم، درمان و پیشگیری

آبله مرغان یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که عمدتاً کودکان را درگیر می‌کند، اما می‌تواند در هر سنی رخ دهد. این بیماری توسط ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‌شود و با بثورات خارش‌دار پوستی مشخص می‌شود. در این مقاله از سایت کلینیک سلامتی، به بررسی جامع این بیماری می‌پردازیم.

علت بیماری

آبله مرغان توسط ویروس واریسلا زوستر (VZV) ایجاد می‌شود. این ویروس از خانواده هرپس ویروس‌ها است و می‌تواند از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن فرد آلوده یا از طریق هوا (عطسه و سرفه) منتقل شود.

علائم و نشانه‌ها

• تب خفیف تا متوسط
• سردرد و خستگی عمومی
• بی‌اشتهایی
• بثورات پوستی خارش‌دار که مراحل زیر را طی می‌کنند
• ظهور لکه‌های قرمز کوچک
• تبدیل به تاول‌های پر از مایع
• ترکیدن تاول‌ها و تشکیل دلمه

این بثورات معمولاً از تنه شروع شده و به صورت، دست‌ها و پاها گسترش می‌یابند.

دوره بیماری

آبله مرغان معمولاً ۵ تا ۱۰ روز طول می‌کشد. فرد مبتلا از ۱ تا ۲ روز قبل از ظهور بثورات تا زمانی که تمام تاول‌ها خشک و دلمه بسته شوند، می‌تواند بیماری را به دیگران منتقل کند.

تشخیص

تشخیص آبله مرغان معمولاً بر اساس علائم بالینی و مشاهده بثورات پوستی خاص آن است. در موارد مشکوک، آزمایش خون یا نمونه‌برداری از تاول‌ها می‌تواند برای تأیید تشخیص انجام شود.

درمان

• استراحت کافی
• مصرف مایعات فراوان
• داروهای ضد خارش مانند دیفن‌هیدرامین
• لوسیون کالامین برای تسکین خارش
• حمام با جوش شیرین برای کاهش خارش
• داروهای ضد ویروسی مانند آسیکلوویر در موارد شدید یا در افراد با سیستم ایمنی ضعیف
• استفاده از استامینوفن برای کاهش تب (از مصرف آسپیرین در کودکان خودداری شود)

پیشگیری

• واکسیناسیون واکسن آبله مرغان بهترین راه پیشگیری است. معمولاً در دو دوز تجویز می‌شود.
• ایزوله کردن افراد مبتلا تا زمان بهبودی کامل
• رعایت بهداشت فردی، به ویژه شستن مرتب دست‌ها
• تقویت سیستم ایمنی بدن با تغذیه مناسب و خواب کافی

نکات مهم

• افرادی که یک بار به آبله مرغان مبتلا شده‌اند، معمولاً در برابر ابتلای مجدد ایمن می‌شوند.
• ویروس آبله مرغان می‌تواند در بدن باقی بماند و در سنین بالاتر به صورت بیماری زونا بروز کند.
• زنان باردار، نوزادان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف در معرض خطر بیشتری برای عوارض جدی هستند.

آبله مرغان اگرچه معمولاً یک بیماری خود محدود شونده است، اما می‌تواند ناراحت‌کننده و در برخی موارد خطرناک باشد. واکسیناسیون و رعایت اصول بهداشتی نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارند. در صورت ابتلا، مراقبت‌های مناسب و پیروی از توصیه‌های پزشکی می‌تواند به بهبودی سریع‌تر و کاهش خطر عوارض کمک کند.

علائم آبله مرغان در نوجوانان

علائم آبله مرغان در نوجوانان معمولاً مشابه علائم در کودکان است، اما ممکن است شدیدتر باشد. در اینجا به بررسی دقیق‌تر علائم آبله مرغان در نوجوانان می‌پردازیم

بثورات پوستی

• شروع با لکه‌های قرمز کوچک
• تبدیل سریع به تاول‌های پر از مایع

خارش شدید

• پخش شدن در سراسر بدن، از جمله پوست سر، دهان و ناحیه تناسلی

تب

• معمولاً بالاتر از کودکان (می‌تواند به ۳۹-۴۰ درجه سانتیگراد برسد)
• ممکن است ۲-۳ روز قبل از ظهور بثورات شروع شود

خستگی و ضعف عمومی

• کاهش انرژی و تمایل به استراحت بیشتر

سردرد

• ممکن است شدیدتر از کودکان باشد

درد عضلانی و مفصلی

• احساس درد و ناراحتی در عضلات و مفاصل

بی‌اشتهایی

• کاهش اشتها و عدم تمایل به غذا خوردن

گلودرد

• ممکن است به دلیل وجود تاول‌ها در دهان و گلو باشد

سرفه و آبریزش بینی

• علائم خفیف شبیه سرماخوردگی

تحریک‌پذیری

• افزایش حساسیت و تغییرات خلقی

مشکلات خواب

• بی‌خوابی یا خواب نامنظم به دلیل خارش و ناراحتی

نکات مهم

• علائم در نوجوانان معمولاً ۷-۱۰ روز طول می‌کشد.
• تعداد تاول‌ها در نوجوانان معمولاً بیشتر از کودکان است (می‌تواند به صدها تاول برسد).
• خطر عوارض در نوجوانان بیشتر از کودکان است.
• نوجوانان مبتلا باید از خاراندن تاول‌ها خودداری کنند تا از عفونت ثانویه جلوگیری شود.
• در صورت بروز علائم شدید یا غیرمعمول، مراجعه به پزشک ضروری است.

به یاد داشته باشید که شدت علائم می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد. برخی نوجوانان ممکن است علائم خفیف‌تری را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است با علائم شدیدتری مواجه شوند. مراقبت‌های پزشکی و استراحت کافی برای بهبودی سریع‌تر ضروری است.

علائم آبله مرغان در بزرگسالان

آبله مرغان در بزرگسالان معمولاً شدیدتر از کودکان است و می‌تواند عوارض جدی‌تری داشته باشد. در اینجا علائم آبله مرغان در بزرگسالان را به طور دقیق بررسی می‌کنیم

بثورات پوستی

• تعداد بیشتر و گسترده‌تر نسبت به کودکان
• شروع با لکه‌های قرمز که سریعاً به تاول تبدیل می‌شوند

خارش شدید

• پخش در تمام بدن، از جمله دهان، گلو و اندام‌های تناسلی

تب بالا

• معمولاً بالاتر از ۳۹ درجه سانتیگراد
• ممکن است چند روز ادامه یابد

خستگی شدید

• احساس ضعف و بی‌حالی شدید
• کاهش چشمگیر انرژی

سردرد

• می‌تواند شدید و مداوم باشد

درد عضلانی و مفصلی

• درد و ناراحتی در عضلات و مفاصل بدن

مشکلات تنفسی

• سرفه
• تنگی نفس (در موارد شدید)

اختلالات گوارشی

• تهوع
• استفراغ
• دل درد

گلودرد شدید

• به دلیل وجود تاول‌ها در دهان و گلو
• مشکل در بلع

التهاب چشم

• قرمزی و درد در چشم‌ها

اختلالات عصبی

• سرگیجه
• عدم تعادل
• گیجی (در موارد نادر)

کاهش اشتها

• بی‌میلی به غذا خوردن

بی‌خوابی

• مشکل در خوابیدن به دلیل خارش و ناراحتی

نکات مهم

• دوره بیماری در بزرگسالان معمولاً طولانی‌تر است و می‌تواند تا ۲ هفته ادامه یابد.
• خطر عوارض جدی مانند پنومونی (ذات‌الریه) در بزرگسالان بیشتر است.
• بزرگسالان مبتلا به آبله مرغان ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند.
• زنان باردار مبتلا به آبله مرغان در معرض خطر جدی برای خود و جنین هستند.
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف (مانند مبتلایان به HIV یا افراد تحت شیمی درمانی) در معرض خطر بیشتری برای عوارض شدید هستند.
• درمان با داروهای ضد ویروسی مانند آسیکلوویر در بزرگسالان معمولاً توصیه می‌شود.

توصیه‌های مهم

• در صورت مشاهده علائم، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
• از تماس با افراد آسیب‌پذیر (نوزادان، زنان باردار، افراد مسن) خودداری کنید.
• استراحت کافی داشته باشید و مایعات فراوان بنوشید.
• از خاراندن تاول‌ها جداً خودداری کنید تا از عفونت ثانویه جلوگیری شود.
• در صورت بروز علائم شدید یا غیرمعمول، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
• به یاد داشته باشید که آبله مرغان در بزرگسالان می‌تواند جدی باشد و نیاز به توجه پزشکی دارد.

عوامل ایجاد بیماری آبله مرغان

بیماری آبله مرغان توسط ویروس واریسلا زوستر (Varicella-Zoster Virus یا VZV) ایجاد می‌شود. این ویروس متعلق به خانواده هرپس ویروس‌ها است. در ادامه، عوامل مرتبط با ایجاد و گسترش این بیماری را بررسی می‌کنیم

عامل اصلی

ویروس واریسلا زوستر (VZV)

راه‌های انتقال

a) تماس مستقیم

• تماس با مایع داخل تاول‌های فرد مبتلا
• تماس با بزاق فرد مبتلا

b) انتقال هوایی

• از طریق قطرات تنفسی هنگام سرفه یا عطسه فرد مبتلا
• انتشار ویروس در هوا از طریق ذرات ریز حاوی ویروس

c) انتقال از مادر به جنین

• در صورت ابتلای مادر باردار، امکان انتقال به جنین وجود دارد

دوره نهفتگی

• معمولاً ۱۰ تا ۲۱ روز پس از تماس با ویروس

دوره واگیرداری

• از ۱-۲ روز قبل از ظهور بثورات تا زمانی که تمام تاول‌ها خشک و پوسته شوند (معمولاً ۵-۷ روز)

عوامل خطر

a) سن

کودکان زیر ۱۲ سال بیشتر در معرض خطر هستند

بزرگسالانی که در کودکی مبتلا نشده‌اند، در صورت ابتلا علائم شدیدتری خواهند داشت

b) ضعف سیستم ایمنی

افراد مبتلا به HIV/AIDS

افراد تحت شیمی درمانی یا رادیوتراپی

افراد مصرف کننده داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

c) عدم واکسیناسیون

افرادی که واکسن آبله مرغان دریافت نکرده‌اند، بیشتر در معرض خطر هستند

d) شغل

کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی

معلمان و کارکنان مهدکودک‌ها

e) تماس نزدیک

زندگی یا کار در محیط‌های پرجمعیت مانند مدارس یا سربازخانه‌ها

فعال شدن مجدد ویروس

ویروس VZV پس از بهبودی آبله مرغان در بدن باقی می‌ماند

می‌تواند در سال‌های بعد به صورت بیماری زونا (Shingles) فعال شود

فصل شیوع

شیوع بیشتر در اواخر زمستان و اوایل بهار

نکات مهم

• یک بار ابتلا به آبله مرغان معمولاً ایمنی مادام‌العمر ایجاد می‌کند.
• واکسیناسیون موثرترین راه پیشگیری از ابتلا به آبله مرغان است.
• رعایت بهداشت فردی و جداسازی افراد مبتلا در کنترل شیوع بیماری موثر است.
• افراد مبتلا باید از تماس با افراد آسیب‌پذیر (نوزادان، زنان باردار، افراد مسن) خودداری کنند.
• درک عوامل ایجاد و گسترش آبله مرغان برای پیشگیری و کنترل موثر این بیماری ضروری است.

عوارض ابتلا به آبله مرغان

آبله مرغان اگرچه معمولاً یک بیماری خود محدود شونده است، اما می‌تواند در برخی موارد منجر به عوارض جدی شود. این عوارض بیشتر در بزرگسالان، افراد با سیستم ایمنی ضعیف، و نوزادان دیده می‌شود. در ادامه، عوارض احتمالی ابتلا به آبله مرغان را بررسی می‌کنیم

عوارض پوستی

• عفونت‌های باکتریایی ثانویه پوست
• اسکار و جای زخم دائمی
• سلولیت (عفونت بافت زیر پوست)
• فاشئیت نکروزان (در موارد بسیار نادر)

عوارض عصبی

• آنسفالیت (التهاب مغز)
• مننژیت (التهاب پرده‌های مغز)
• آتاکسی مخچه‌ای (اختلال در تعادل و هماهنگی حرکات)
• سندرم گیلن باره (در موارد نادر)

عوارض تنفسی

• پنومونی (ذات‌الریه) ویروسی یا باکتریایی
• برونشیت

عوارض خونی

• ترومبوسیتوپنی (کاهش پلاکت‌های خون)
• پورپورا فولمینانس (اختلال انعقادی نادر و خطرناک)

عوارض چشمی

• کنژنکتیویت (التهاب ملتحمه چشم)
• کراتیت (التهاب قرنیه)
• یووئیت (التهاب بخش میانی چشم)

عوارض کبدی

• هپاتیت (التهاب کبد)

عوارض قلبی

• میوکاردیت (التهاب عضله قلب)
• پریکاردیت (التهاب پرده اطراف قلب)

عوارض در دوران بارداری

• سندرم آبله مرغان مادرزادی (اگر مادر در ۲۰ هفته اول بارداری مبتلا شود)
• نقایص مادرزادی در نوزاد
• زایمان زودرس

عوارض در نوزادان

• آبله مرغان شدید و منتشر در نوزادان متولد شده از مادران مبتلا
• خطر مرگ و میر بالا در نوزادان مبتلا
• زونا (Shingles)
• فعال شدن مجدد ویروس در سال‌های بعد از زندگی
• درد شدید و بثورات پوستی در مسیر اعصاب درگیر

عوارض اجتماعی و روانی

• غیبت طولانی از مدرسه یا محل کار
• استرس و اضطراب ناشی از بیماری و عوارض آن

نکات مهم

• اکثر افراد بدون عارضه جدی بهبود می‌یابند.
• خطر عوارض در بزرگسالان، افراد با سیستم ایمنی ضعیف، و نوزادان بیشتر است.
• واکسیناسیون می‌تواند خطر ابتلا و عوارض را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
• در صورت بروز علائم غیرمعمول یا شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
• درمان به موقع با داروهای ضد ویروسی می‌تواند خطر عوارض را کاهش دهد.

توجه به این عوارض اهمیت پیشگیری و مراقبت مناسب در صورت ابتلا به آبله مرغان را نشان می‌دهد. واکسیناسیون و رعایت اصول بهداشتی نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا و عوارض آن دارند.

مزایای بیماری آبله مرغان

اگرچه آبله مرغان عمدتاً به عنوان یک بیماری عفونی با عوارض بالقوه شناخته می‌شود، اما برخی جنبه‌های مثبت یا “مزایا” نیز به آن نسبت داده شده است. البته باید توجه داشت که این موارد به هیچ وجه توصیه به ابتلای عمدی نیست و واکسیناسیون همچنان بهترین روش پیشگیری است. با این حال، برخی از این جنبه‌ها عبارتند از

ایمنی طولانی مدت

• ابتلا به آبله مرغان معمولاً ایمنی مادام‌العمر ایجاد می‌کند.
• این ایمنی طبیعی ممکن است قوی‌تر از ایمنی ناشی از واکسن باشد.

محافظت در برابر زونا

• ابتلا طبیعی به آبله مرغان ممکن است خطر ابتلا به زونا را در آینده کاهش دهد.
• البته این مورد بحث‌برانگیز است و تحقیقات بیشتری نیاز دارد.

تقویت سیستم ایمنی

• مواجهه با ویروس می‌تواند به تقویت و تکامل سیستم ایمنی کمک کند.
• این می‌تواند در مقابله با سایر عفونت‌ها در آینده مفید باشد.

کاهش خطر برخی بیماری‌های آلرژیک

• برخی مطالعات نشان داده‌اند که ابتلا به آبله مرغان ممکن است خطر ابتلا به آسم و اگزما را کاهش دهد.
• این ارتباط هنوز به طور کامل درک نشده و نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.

محافظت احتمالی در برابر برخی سرطان‌ها

• برخی مطالعات اولیه ارتباطی بین ابتلا به آبله مرغان و کاهش خطر برخی سرطان‌ها مانند گلیوما نشان داده‌اند.
• این یافته‌ها هنوز در مراحل اولیه هستند و نیاز به تأیید بیشتر دارند.

تجربه اجتماعی

• در گذشته، ابتلا به آبله مرغان در کودکی یک تجربه مشترک اجتماعی محسوب می‌شد.
• این می‌توانست به ایجاد حس همبستگی و اشتراک تجربه کمک کند.

فرصت استراحت و مراقبت

• دوره نقاهت آبله مرغان می‌تواند فرصتی برای استراحت و توجه بیشتر خانواده به کودک فراهم کند.

افزایش آگاهی بهداشتی

• تجربه بیماری می‌تواند به افزایش آگاهی در مورد اهمیت بهداشت و مراقبت‌های سلامتی کمک کند.

نکات مهم

• این “مزایا” به هیچ وجه توجیهی برای عدم واکسیناسیون یا ابتلای عمدی نیستند.
• واکسیناسیون همچنان بهترین و ایمن‌ترین روش برای محافظت در برابر آبله مرغان و عوارض آن است.
• بسیاری از این “مزایا” هنوز نیاز به تحقیقات بیشتر دارند و قطعی نیستند.
• خطرات و عوارض بالقوه آبله مرغان، به ویژه در بزرگسالان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف، بسیار جدی هستند.

در نهایت، اگرچه این جنبه‌های مثبت وجود دارند، اما اهمیت پیشگیری و واکسیناسیون همچنان بر هر گونه مزیت احتمالی ابتلا به بیماری ارجحیت دارد.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا به آبله مرغان هستند؟

افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به آبله مرغان هستند، عبارتند از

کودکان زیر ۱۲ سال

• آبله مرغان شایع‌ترین بیماری دوران کودکی است.
• کودکان در مدارس و مهدکودک‌ها بیشتر در معرض تماس با ویروس هستند.

افراد واکسینه نشده

• کسانی که واکسن آبله مرغان دریافت نکرده‌اند، بیشتر در معرض خطر هستند.
• این شامل بزرگسالانی می‌شود که در کودکی به بیماری مبتلا نشده‌اند.

افراد با سیستم ایمنی ضعیف

• بیماران مبتلا به HIV/AIDS

افراد تحت شیمی درمانی یا رادیوتراپی

• دریافت‌کنندگان پیوند اعضا
• افراد مصرف‌کننده داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی

زنان باردار

• خطر ابتلا به فرم شدید بیماری و انتقال به جنین
• خطر سندرم آبله مرغان مادرزادی در صورت ابتلا در ۲۰ هفته اول بارداری

نوزادان

• نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به آبله مرغان
• نوزادانی که مادرانشان سابقه ابتلا یا واکسیناسیون ندارند
• افراد در تماس نزدیک با بیمار مبتلا

اعضای خانواده

• همکلاسی‌ها یا همکاران
• کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی
• مسافران به مناطق با شیوع بالا
• افرادی که به کشورهایی با نرخ پایین واکسیناسیون سفر می‌کنند.

کارکنان مراکز آموزشی و مراقبتی

• معلمان و مربیان مهدکودک
• پرستاران و مراقبان سالمندان

افراد با بیماری‌های زمینه‌ای

• بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن ریوی یا پوستی

افراد با اختلالات خونی

• افراد با سابقه خانوادگی ابتلا به فرم شدید آبله مرغان
• برخی خانواده‌ها ممکن است مستعد ابتلا به فرم شدیدتر بیماری باشند.

بزرگسالان

• اگرچه آبله مرغان در بزرگسالان کمتر شایع است، اما معمولاً شدیدتر و با عوارض بیشتری همراه است.

نکات مهم

• واکسیناسیون مؤثرترین راه پیشگیری از ابتلا به آبله مرغان است.
• افراد در معرض خطر بالا باید از تماس با افراد مبتلا خودداری کنند.
• در صورت تماس با فرد مبتلا، مشورت فوری با پزشک توصیه می‌شود.
• رعایت بهداشت فردی و عمومی نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا دارد.

به طور کلی، آگاهی از این گروه‌های پرخطر می‌تواند به اتخاذ اقدامات پیشگیرانه مناسب و مراقبت‌های لازم کمک کند. واکسیناسیون و مراقبت‌های بهداشتی مناسب برای این گروه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

آبله مرغان در حاملگی زنان

آبله مرغان در دوران بارداری می‌تواند عوارض جدی برای مادر و جنین داشته باشد. اطلاعات زیر به شما کمک می‌کند تا درک بهتری از این موضوع داشته باشید

خطرات برای مادر

• ابتلا به فرم شدید بیماری
• پنومونی (ذات‌الریه) ویروسی
• افزایش خطر عفونت‌های باکتریایی ثانویه
• در موارد نادر، آنسفالیت (التهاب مغز)

خطرات برای جنین

• سندرم آبله مرغان مادرزادی (CVS)
  خطر بالا در ۲۰ هفته اول بارداری
  می‌تواند باعث نقایص مادرزادی شود

آبله مرغان نوزادی

 در صورت ابتلای مادر در نزدیکی زمان زایمان

زمان‌بندی ابتلا و خطرات مرتبط

• هفته ۰-۱۲ خطر کم برای نقایص مادرزادی، اما خطر سقط جنین
• هفته ۱۳-۲۰ بیشترین خطر برای CVS
• هفته ۲۱-۳۶ خطر کمتر برای جنین، اما خطر بالا برای مادر
• ۵ روز قبل تا ۲ روز بعد از زایمان خطر بالای آبله مرغان نوزادی

توصیه‌های مهم

• مشورت فوری با پزشک در صورت تماس با فرد مبتلا
• پیگیری منظم بارداری و انجام سونوگرافی‌های دقیق
• آگاهی از وضعیت ایمنی نسبت به آبله مرغان قبل از بارداری

آزمایش‌های تشخیصی

1. a) آزمایش ویروس‌شناسی

• کشت ویروس از مایع تاول‌ها
• تشخیص آنتی‌ژن ویروسی با روش ایمونوفلورسانس

b) آزمایش‌های مولکولی

• PCR (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) برای تشخیص DNA ویروس
• این روش سریع و دقیق است

c) آزمایش‌های سرولوژیک

• تست آنتی‌بادی IgM و IgG علیه ویروس واریسلا زوستر
• مفید برای تشخیص عفونت اخیر یا قبلی

تشخیص افتراقی

تمایز آبله مرغان از سایر بیماری‌های پوستی مشابه مانند
• آبله میمون
• تب دنگی
• درماتیت آتوپیک
• واکنش‌های دارویی

تصویربرداری

• معمولاً برای تشخیص آبله مرغان نیاز نیست
• در موارد عوارض ریوی، ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه انجام شود

عوارض آبله مرغان در بارداری چیست؟

آبله مرغان در دوران بارداری می‌تواند عوارض جدی برای مادر و جنین داشته باشد. در ادامه، عوارض اصلی آبله مرغان در بارداری را به تفصیل بررسی می‌کنیم

عوارض برای مادر

a) پنومونی (ذات‌الریه) ویروسی

• شایع‌ترین عارضه جدی در مادران باردار
• می‌تواند منجر به نارسایی تنفسی شود
• خطر بیشتر در سه ماهه سوم بارداری

b) آنسفالیت (التهاب مغز)

• نادر اما بسیار خطرناک
• می‌تواند باعث اختلالات عصبی شود

c) هپاتیت

• التهاب کبد ناشی از ویروس
• ممکن است باعث اختلال در عملکرد کبد شود

d) افزایش خطر عفونت‌های باکتریایی ثانویه

• عفونت‌های پوستی مانند سلولیت
• عفونت‌های سیستمیک

e) اختلالات انعقادی

افزایش خطر ترومبوز (لخته شدن خون)

عوارض برای جنین

a) سندرم آبله مرغان مادرزادی (CVS)

خطر بالا در ۲۰ هفته اول بارداری، به‌خصوص بین هفته ۸ تا ۲۰

می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
• نقایص اندام‌ها (مانند آتروفی عضلانی)
• آسیب‌های مغزی (میکروسفالی، آتروفی قشر مغز)
• نقایص چشمی (کاتاراکت، کوریورتینیت)
• نقایص پوستی (اسکارهای پوستی)

b) آبله مرغان نوزادی

• در صورت ابتلای مادر در ۵ روز قبل تا ۲ روز بعد از زایمان
• می‌تواند منجر به عفونت شدید و حتی مرگ‌ومیر نوزاد شود

c) زایمان زودرس

• افزایش خطر تولد نوزاد نارس

d) محدودیت رشد داخل رحمی

کاهش رشد جنین به دلیل عفونت

e) سقط جنین یا مرگ داخل رحمی

خطر بیشتر در سه ماهه اول و دوم بارداری

عوارض بر اساس زمان ابتلا

a) سه ماهه اول (هفته ۰-۱۲)

• خطر کم برای نقایص مادرزادی
• افزایش خطر سقط جنین

b) سه ماهه دوم (هفته ۱۳-۲۶)

بیشترین خطر برای سندرم آبله مرغان مادرزادی

c) سه ماهه سوم (هفته ۲۷ تا زایمان)

• خطر کمتر برای جنین
• خطر بالاتر برای عوارض مادری مانند پنومونی

عوارض دراز مدت

a) برای کودک

• تأخیر در رشد و تکامل
• اختلالات یادگیری
• مشکلات بینایی یا شنوایی

b) برای مادر

• افزایش خطر ابتلا به زونا در آینده

عوارض روانی

a) استرس و اضطراب شدید برای مادر
b) افسردگی پس از زایمان در صورت عوارض جدی

نکات مهم

• شدت عوارض بستگی به زمان ابتلا و وضعیت ایمنی مادر دارد
• تشخیص و درمان سریع می‌تواند خطر عوارض را کاهش دهد
• پیگیری‌های منظم پزشکی برای مادر و جنین ضروری است

با توجه به عوارض جدی آبله مرغان در بارداری، پیشگیری از طریق واکسیناسیون قبل از بارداری و اجتناب از تماس با افراد مبتلا بسیار مهم است. در صورت مواجهه یا ابتلا، مشاوره فوری با پزشک و شروع درمان مناسب می‌تواند به کاهش خطرات کمک کند.

آیا آبله مرغان باعث مرگ میشود؟

آبله مرغان در اکثر موارد یک بیماری خود محدود شونده است که بدون عوارض جدی بهبود می‌یابد. با این حال، در برخی موارد نادر، آبله مرغان می‌تواند منجر به عوارض جدی و حتی مرگ شود. در اینجا به بررسی دقیق‌تر این موضوع می‌پردازیم

میزان مرگ و میر

• در افراد سالم بسیار نادر (کمتر از ۱ در ۱۰۰,۰۰۰ مورد)
• در گروه‌های پرخطر می‌تواند تا ۱۵% افزایش یابد

گروه‌های در معرض خطر بیشتر

• نوزادان (به ویژه نوزادان نارس)
• افراد با نقص سیستم ایمنی (مانند بیماران HIV یا تحت شیمی درمانی)
• بزرگسالان (خطر عوارض در بزرگسالان بیشتر از کودکان است)
• زنان باردار
• افراد مسن

علل اصلی مرگ ناشی از آبله مرغان

a) پنومونی (ذات‌الریه) ویروسی

• شایع‌ترین عارضه جدی در بزرگسالان
• می‌تواند منجر به نارسایی تنفسی شود

b) آنسفالیت (التهاب مغز)

• نادر اما بسیار خطرناک
• می‌تواند باعث آسیب مغزی دائمی یا مرگ شود

c) عفونت‌های باکتریایی ثانویه

• مانند سپسیس (عفونت خون) یا فاشئیت نکروزان

d) سندرم شوک توکسیک

• ناشی از عفونت‌های باکتریایی ثانویه

e) هپاتیت شدید یا نارسایی کبدی

• به ویژه در افراد با سیستم ایمنی ضعیف

عوامل مؤثر بر شدت بیماری آبله مرغان

• سن فرد مبتلا
• وضعیت سیستم ایمنی
• زمان شروع درمان
• وجود بیماری‌های زمینه‌ای

پیشگیری و کاهش خطر

• واکسیناسیون مؤثرترین روش پیشگیری
• درمان به موقع با داروهای ضد ویروسی
• مراقبت‌های ویژه برای گروه‌های پرخطر

نکات مهم

• اکثر موارد مرگ ناشی از آبله مرغان قابل پیشگیری هستند
• تشخیص زودهنگام و درمان مناسب بسیار مهم است
• در صورت بروز علائم شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است

در نتیجه، اگرچه آبله مرغان می‌تواند در موارد نادر منجر به مرگ شود، اما این خطر برای اکثر افراد سالم بسیار پایین است. با این حال، برای گروه‌های پرخطر، اقدامات پیشگیرانه و مراقبت‌های پزشکی دقیق بسیار مهم است. واکسیناسیون و آگاهی از علائم خطرناک می‌تواند به طور قابل توجهی خطر عوارض جدی و مرگ را کاهش دهد.

راه‌های انتقال

a) تماس مستقیم با مایعات تاول‌ها
b) قطرات تنفسی (از طریق سرفه یا عطسه)
c) انتقال هوایی (ذرات ویروس در هوا)
d) تماس با اشیاء آلوده به ویروس
e) انتقال از مادر به جنین در دوران بارداری

مکانیسم عملکرد ویروس

a) ورود از طریق مجاری تنفسی یا چشم
b) تکثیر اولیه در غدد لنفاوی
c) ویرمی اولیه انتشار به کبد و طحال
d) ویرمی ثانویه انتشار به پوست و ایجاد بثورات

پاسخ ایمنی بدن

• تولید آنتی‌بادی‌های اختصاصی
• فعال شدن سلول‌های T برای مبارزه با ویروس

در نتیجه، آبله مرغان ناشی از عفونت با ویروس واریسلا زوستر است که به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. درک مکانیسم انتقال و عوامل خطر می‌تواند به پیشگیری بهتر و مدیریت مؤثرتر بیماری کمک کند. واکسیناسیون و رعایت اصول بهداشتی نقش مهمی در کنترل این بیماری دارند.

راه های انتقال آبله مرغان چیست؟

راه‌های انتقال آبله مرغان متعدد هستند و این یکی از دلایل اصلی مسری بودن بالای این بیماری است. در اینجا راه‌های اصلی انتقال آبله مرغان را به طور مفصل بررسی می‌کنیم

تماس مستقیم با مایعات تاول‌ها

• لمس یا تماس با مایع داخل تاول‌های پوستی فرد مبتلا
• این روش انتقال تا زمانی که تمام تاول‌ها خشک و دلمه نشده‌اند، ادامه دارد

انتقال از طریق قطرات تنفسی

• سرفه یا عطسه فرد مبتلا
• صحبت کردن نزدیک با فرد آلوده

انتقال هوایی

• ذرات ویروس می‌توانند در هوا معلق بمانند
• امکان انتقال حتی بدون تماس مستقیم با فرد مبتلا

تماس با اشیاء آلوده

• لمس سطوح یا وسایلی که به تازگی با مایعات بدن فرد مبتلا آلوده شده‌اند
• مثال حوله، لباس، ملحفه، اسباب بازی

انتقال از مادر به جنین

• در صورت ابتلای مادر در دوران بارداری
• خطر انتقال به جنین، به خصوص در سه ماهه اول و دوم بارداری

تماس با فرد مبتلا به زونا

• زونا (شینگلس) ناشی از فعال شدن مجدد ویروس آبله مرغان است
• تماس با ضایعات پوستی فرد مبتلا به زونا می‌تواند باعث انتقال آبله مرغان شود

دوره کمون و واگیری

• دوره کمون ۱۰ تا ۲۱ روز (معمولاً ۱۴-۱۶ روز)
• دوره واگیری از ۱-۲ روز قبل از ظهور بثورات تا خشک شدن کامل تاول‌ها (معمولاً ۵-۷ روز)

انتقال در محیط‌های پرجمعیت

• مدارس، مهدکودک‌ها، و مراکز مراقبت روزانه
• خوابگاه‌ها و محیط‌های مسکونی شلوغ

انتقال در محیط‌های بهداشتی

• بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها
• خطر انتقال به بیماران با سیستم ایمنی ضعیف

فاکتورهای مؤثر بر انتقال

• میزان تماس با فرد مبتلا
• وضعیت سیستم ایمنی فرد در معرض
• شرایط محیطی (رطوبت، دما)

نکات مهم برای پیشگیری از انتقال

• ایزوله کردن افراد مبتلا تا بهبودی کامل
• رعایت بهداشت دست و تنفسی
• واکسیناسیون افراد در معرض خطر
• استفاده از ماسک و دستکش در تماس با افراد مبتلا
• ضدعفونی کردن سطوح و وسایل آلوده

با توجه به راه‌های متعدد انتقال، آبله مرغان به سرعت در جوامع گسترش می‌یابد. آگاهی از این روش‌های انتقال و رعایت اصول پیشگیرانه می‌تواند به کاهش شیوع بیماری کمک کند. واکسیناسیون همچنان مؤثرترین روش برای جلوگیری از ابتلا و انتشار آبله مرغان است.

درمان آبله مرغان معمولاً بر تسکین علائم و جلوگیری از عوارض متمرکز است. در اکثر موارد، بیماری خودبه‌خود بهبود می‌یابد، اما درمان‌های زیر می‌تواند به کاهش ناراحتی و تسریع بهبودی کمک کند

درمان‌های خانگی آبله مرغان

• استراحت کافی
• نوشیدن مایعات فراوان برای جلوگیری از کم‌آبی
• پوشیدن لباس‌های نخی و گشاد
• کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها برای کاهش آسیب ناشی از خاراندن
• کنترل تب و درد
• استفاده از استامینوفن (پاراستامول)
• اجتناب از آسپرین در کودکان و نوجوانان (خطر سندرم ری)
• کاهش خارش
• حمام آب خنک با جوش شیرین
• استفاده از لوسیون‌های کالامین
• آنتی‌هیستامین‌های خوراکی مانند دیفن‌هیدرامین

درمان‌های دارویی آبله مرغان

a) داروهای ضد ویروسی

• آسیکلوویر
• والاسیکلوویر
• فامسیکلوویر

معمولاً برای گروه‌های پرخطر تجویز می‌شوند

b) آنتی‌بیوتیک‌ها

• فقط در صورت بروز عفونت باکتریایی ثانویه
• مراقبت از ضایعات پوستی
• تمیز نگه داشتن ضایعات

درمان‌های ویژه برای گروه‌های پرخطر آبله مرغان

• ایمونوگلوبولین واریسلا زوستر (VZIG) برای افراد با نقص ایمنی
• درمان زودهنگام با داروهای ضد ویروسی در بزرگسالان و زنان باردار

پیشگیری از انتشار

• ایزوله کردن فرد مبتلا تا خشک شدن کامل تاول‌ها
• استفاده از ماسک و دستکش برای مراقبان

تغذیه مناسب

مصرف غذاهای نرم و خنک در صورت وجود تاول در دهان

تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری برای تقویت سیستم ایمنی

مراقبت‌های ویژه

اجتناب از خاراندن ضایعات برای جلوگیری از اسکار

محافظت از چشم‌ها در صورت وجود ضایعات نزدیک چشم

پیگیری پزشکی

مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم شدید یا عوارض

درمان‌های مکمل

استفاده از عصاره جو دوسر برای تسکین خارش (با مشورت پزشک)

کمپرس سرد برای کاهش التهاب

نکات مهم

شدت بیماری و نیاز به درمان در افراد مختلف متفاوت است

درمان زودهنگام، به خصوص در گروه‌های پرخطر، می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند

واکسیناسیون بهترین روش پیشگیری است و حتی پس از تماس با فرد مبتلا می‌تواند مؤثر باشد

در اکثر موارد، آبله مرغان با مراقبت‌های ساده در خانه بهبود می‌یابد. با این حال، در صورت بروز علائم شدید یا تداوم بیماری، حتماً با پزشک مشورت کنید. رعایت توصیه‌های بهداشتی و درمانی می‌تواند به بهبود سریع‌تر و راحت‌تر بیماری کمک کند.

نتیجه‌گیری

آبله مرغان یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که اغلب در دوران کودکی رخ می‌دهد. اگرچه معمولاً خود‌محدودشونده است، اما می‌تواند ناراحت‌کننده و در برخی موارد خطرناک باشد. درمان اصلی شامل تسکین علائم و جلوگیری از عوارض است. پیشگیری از طریق واکسیناسیون و رعایت اصول بهداشتی، بهترین راهکار برای مقابله با این بیماری است. با مراقبت مناسب و پیروی از توصیه‌های پزشکی، اکثر افراد به سرعت بهبود می‌یابند.

سوالات متداول

۱. آیا می‌توان بیش از یک بار به آبله مرغان مبتلا شد؟
خیر، معمولاً یک بار ابتلا ایمنی مادام‌العمر ایجاد می‌کند.

۲. چه زمانی باید برای آبله مرغان به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت تب بالا، علائم شدید، یا ابتلای افراد با سیستم ایمنی ضعیف.

۳. آیا واکسن آبله مرغان ۱۰۰% مؤثر است؟
خیر، اما بسیار مؤثر است و در صورت ابتلا، علائم را خفیف‌تر می‌کند.

۴. آیا آبله مرغان در بزرگسالان خطرناک‌تر است؟
بله، معمولاً علائم در بزرگسالان شدیدتر است و خطر عوارض بیشتر می‌شود.

۵. آیا فردی که آبله مرغان داشته می‌تواند به زونا مبتلا شود؟
بله، زیرا ویروس در بدن باقی می‌ماند و می‌تواند بعداً به صورت زونا فعال شود.